خاك شده ، اى گوشتهاى پوسيده ، اى روىهاى نيست شده و اندام از هم پاشيده ، همه به فرمان حق جمع شويد ، روز روز محشر است ! روز عرض اكبر است ! روز جمع لشكر است ! چون اين ندا دهد ، لرزه و هراس در خلق اوفتد ، آن گوشها و استخوانها ( ريزيده شده ) و پوستهاى پوسيده و خاك گشته ذرّه ذرّه بهم برآميخته ، برخى در دريا ، بعضى در صحرا ، قسمى در خاور ، قسمى در باختر ، برخى كرمها خورده ، بعضى مرغها برده ، همه باهم آيند ، و ذرّه ذرّه بجاى خود باز مىشوند ، آنچه در روى زمين از آغاز دور عالم تا روز قيامت در هفت اقليم خاكى ، جانور بوده همه گرد هم آيند و تنها راست گردد ، صورتها پديدار شود ، اندامها همه منظّم و مركّب گردد ، نه ذرّه‌اى كم آيد نه بيش ! موئى از اين به آن نياميزد ! و ذرّه‌اى از آن به اين نه‌پيوندد ! آه شگفت روزى است ! روز رستاخيز است ! روز جزاى خوبى و بدى است ! ترازوى راستى آويخته ، سندلى داورى نهاده ، بساط هيبت بازگسترده ! همه خلق به زانو درآمده ! دوزخ مىغرّد ، هركس به خود درمانده و از خويش بگريخته و روز پاداش و جزا و هنگام كيفر و سزا است . چون سيّد خاتم سر از خاك برآرد ، نخستين پرسش او از جبرئيل اين باشد كه امّت من چگونه است ؟ گويد : اى سيّد ، آنها در خاكند و تو اوّل برخاسته‌اى ، اينك حلّه درپوش ! تاج بر سر نه ! به مقام شفاعت امّت رو ! تا امّت در رسند ! مصطفى ، همىرود تا به حضرت عزّت سجده آرد و حق را بستايد ، از حق خطاب آيد كه : اى مصطفى ، امروز نه روز خدمت و عبادت است ، بلكه روز عطا و نعمت است ، نه روز سجود است بلكه روز كرم و جود است ، سر بردار و امّتت را شفاعت كن هرچه تو خواهى آن كنم ، چون تو در دنيا همه آن كردى كه ما فرموديم ، ما هم امروز تو را آن دهيم كه خواهى كه وَ لَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضى . سورهء - 51 - و الذاريات - 60 - آيه - مكى - جزو 26 تفسير لفظى [ آيات 1 الى 48 ] بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ . بنام خداوند فراخ بخشايش مهربان . 1 - وَ الذَّارِياتِ ذَرْواً . سوگند به بادها كه خرمن را مىپراكند پراكندگى ! 2 - فَالْحامِلاتِ وِقْراً . سوگند به ابرها ( ميغها ) كه بار گران مىكشند ! 3 - فَالْجارِياتِ يُسْراً . سوگند به كشتىها كه به آسانى در دريا مىروند ! 4 - فَالْمُقَسِّماتِ أَمْراً . سوگند به فرشتگان كه به فرمان خدا روزى مىبخشند ! 5 - إِنَّما تُوعَدُونَ لَصادِقٌ . همانا ، روز رستاخيز كه بشما وعده داده‌اند راست است . 6 - وَ إِنَّ الدِّينَ لَواقِعٌ . و شمار و پاداش ، فرارسيدنى و بودنى است . 7 - وَ السَّماءِ ذاتِ الْحُبُكِ . سوگند به آسمان پرستاره و خطدار و آراسته . 8 - إِنَّكُمْ لَفِي قَوْلٍ مُخْتَلِفٍ . كه شما در گفت‌وگوى پراكنده و ناراستيد . 9 - يُؤْفَكُ عَنْهُ مَنْ أُفِكَ . برمىگردانند از ايمان و تصديق آن كس را كه از ازل او را از راه يافتن و شناختن حق و حقيقت برگردانده‌اند .